Trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một cuộc chuyển dịch sâu rộng trong ngành công nghiệp ô tô toàn cầu. Những vị trí truyền thống dần bị cắt giảm, trong khi các công ty lại ráo riết săn lùng kỹ sư AI có khả năng xây dựng hệ thống từ đầu đến cuối. Từ General Motors, Ford cho tới các startup robot và xe tự lái, làn sóng tái cấu trúc nhân sự vì AI đang diễn ra với tốc độ ngày càng mạnh mẽ.
Một trong những ví dụ rõ nét nhất là tại General Motors. Hãng xe Mỹ đã sa thải hơn 10% nhân sự thuộc bộ phận CNTT, tương đương khoảng 600 nhân viên hưởng lương cố định, trong một kế hoạch được mô tả là “trao đổi kỹ năng”. Dù công ty khẳng định không phải toàn bộ số việc làm này sẽ biến mất hoàn toàn, động thái đó cho thấy xu hướng rất rõ ràng. Các tập đoàn ô tô đang ưu tiên tuyển dụng nhân sự có chuyên môn sâu về AI thay vì những vị trí CNTT truyền thống.
Những kỹ năng được săn đón nhất hiện nay bao gồm phát triển ứng dụng AI gốc, kỹ thuật dữ liệu, phân tích dữ liệu, điện toán đám mây, phát triển tác nhân AI, xây dựng mô hình và thiết kế quy trình AI. Điều đáng chú ý là các doanh nghiệp không chỉ tìm người biết sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ năng suất. Họ muốn tuyển các kỹ sư có thể xây dựng toàn bộ hệ thống AI, từ thiết kế kiến trúc, huấn luyện mô hình cho tới triển khai quy trình vận hành.
Làn sóng thay đổi này không chỉ xuất hiện ở GM. Theo CNBC, Ford Motor Company, General Motors và Stellantis đã cắt giảm tổng cộng hơn 20.000 việc làm có lương tại Mỹ, tương đương khoảng 19% lực lượng lao động của ba hãng so với thời kỳ cao điểm trong thập kỷ này. Nguyên nhân không hoàn toàn đến từ AI, nhưng phần lớn liên quan đến các thay đổi công nghệ đang diễn ra trong ngành xe hơi.
Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp vẫn đổ hàng tỷ USD vào AI dù chưa thực sự hiểu cách khai thác công nghệ này hiệu quả. Tuy nhiên, một số công ty đã bắt đầu chứng minh được AI có thể tạo ra doanh thu thực tế.
Từ camera trên xe tải đến AI phát hiện ổ gà: Những mô hình kiếm tiền mới đang xuất hiện
Samsara là một trong những ví dụ đáng chú ý. Trong hơn một thập kỷ, công ty này đã cung cấp camera cho hàng triệu xe tải nhằm theo dõi tài xế, hỗ trợ xử lý trách nhiệm pháp lý và ngăn chặn trộm cắp. Từ khối dữ liệu khổng lồ đó, Samsara phát triển mô hình AI riêng có khả năng phát hiện ổ gà và đánh giá mức độ xuống cấp của mặt đường.
Công ty hiện bán giải pháp này cho các thành phố và cho biết đã giành được một số hợp đồng, trong đó có thành phố Chicago. Đây được xem là ví dụ điển hình cho việc tận dụng dữ liệu giao thông để tạo ra sản phẩm AI thương mại hóa thực tế thay vì chỉ dừng ở các màn trình diễn công nghệ.
AI đang tái cấu trúc ngành ô tô
Ở một diễn biến khác, Rivian tiếp tục gây chú ý với tốc độ huy động vốn chóng mặt của công ty con Mind Robotics. Chỉ hai tháng sau vòng gọi vốn 500 triệu USD, doanh nghiệp này tiếp tục huy động thêm 400 triệu USD. Điều đó càng làm nổi bật khả năng thu hút nhà đầu tư của nhà sáng lập RJ Scaringe.
Theo tính toán được đề cập trong bài viết gốc, các nhà đầu tư đã rót tổng cộng khoảng 12,3 tỷ USD vào ba startup của Scaringe gồm Also, Mind Robotics và Rivian. Con số này chưa bao gồm gần 12 tỷ USD từ đợt IPO của Rivian cũng như các thỏa thuận chiến lược gần đây với Volkswagen Group và Uber, có khả năng bổ sung thêm gần 7 tỷ USD cho Rivian.
Điểm đặc biệt khiến nhiều nhà đầu tư ấn tượng với Scaringe không chỉ nằm ở công nghệ. Nhiều người trong ngành cho biết ông có khả năng tập trung hoàn toàn vào người đối diện trong các cuộc trò chuyện, từ nhà đầu tư, nhà cung cấp cho tới lãnh đạo doanh nghiệp, khiến họ cảm thấy mình là người quan trọng nhất trong căn phòng. Trong bối cảnh ngành công nghệ ngày càng chạy theo tốc độ và đa nhiệm, điều đó lại trở thành một lợi thế đáng giá.
Không chỉ các hãng xe điện Mỹ, hàng loạt startup công nghệ vận tải trên toàn cầu cũng đang hút vốn mạnh nhờ AI và tự động hóa. Arkeus, startup Australia chuyên phát triển phần mềm nhận thức cho drone và máy bay tự hành, vừa huy động được 18 triệu USD ở vòng Series A do QIC Ventures dẫn đầu.
Trong khi đó, Aseon Labs tại California ra mắt hệ thống trạm sạc di động dành cho đội xe tự lái. Công nghệ của công ty không chỉ sạc mà còn có thể vệ sinh và kiểm tra phương tiện tự động, với sự hậu thuẫn tài chính từ Y Combinator. Tại Ấn Độ, Rapido huy động được 240 triệu USD trong vòng gọi vốn do Prosus dẫn đầu, đưa định giá công ty lên khoảng 3 tỷ USD.
Tổng quy mô đợt gọi vốn sơ cấp và thứ cấp lớn hơn lên tới 730 triệu USD, với sự tham gia của WestBridge Capital và Accel. Một startup drone khác là Quantum Systems, được hậu thuẫn bởi Peter Thiel, cũng đang đàm phán để huy động khoảng 600 triệu euro, tương đương 703 triệu USD. Theo Bloomberg, các nhà đầu tư tiềm năng gồm Airbus và Blackstone.
Xe tự lái vẫn chưa hoàn hảo
Trong lúc dòng vốn tiếp tục đổ mạnh vào AI giao thông, công nghệ xe tự lái vẫn đối mặt nhiều thách thức thực tế. Theo các tài liệu gửi tới Cục An toàn Giao thông Đường bộ Quốc gia Mỹ, robotaxi của Tesla đã gặp ít nhất hai vụ tai nạn kể từ tháng 7/2025 trong lúc được điều khiển từ xa.
Ở chiều ngược lại, Waymo vừa phát hành bản cập nhật phần mềm cho gần 4.000 xe nhằm giúp hệ thống tránh các đoạn đường bị ngập nước. Động thái này nằm trong đợt thu hồi do NHTSA công bố. Tuy nhiên, công ty được cho là vẫn chưa giải quyết hoàn toàn cách xe vận hành trong điều kiện ngập lụt.
Nguồn vốn vẫn đổ mạnh vào AI giao thông, công nghệ
Trong khi đó, Uber tiếp tục mở rộng hiện diện tại Ấn Độ bằng việc xây dựng thêm hai khu phức hợp kỹ thuật mới có sức chứa khoảng 9.600 nhân sự. Công ty cũng thiết lập quan hệ đối tác trung tâm dữ liệu nhằm phục vụ phát triển sản phẩm và mở rộng hạ tầng công nghệ. Những diễn biến này cho thấy AI trong ngành vận tải đang bước sang giai đoạn mới. Không còn chỉ là cuộc đua trình diễn công nghệ, mà là cuộc tái cấu trúc toàn diện về nhân sự, dữ liệu, vận hành và vốn đầu tư.
Trong bức tranh đó, người lao động ngành ô tô và công nghệ đang đứng trước yêu cầu thay đổi kỹ năng nhanh chưa từng có. Các doanh nghiệp không còn chỉ tìm kiếm kỹ sư phần mềm truyền thống mà ưu tiên những người có khả năng xây dựng hệ thống AI hoàn chỉnh, hiểu dữ liệu, mô hình và tự động hóa quy mô lớn. Điều đáng chú ý là quá trình chuyển đổi này diễn ra đồng thời với việc dòng tiền đầu tư vào AI vận tải vẫn chưa hề chậm lại.
Hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ USD tiếp tục được rót vào xe tự lái, robot, drone và hạ tầng AI công nghiệp. Bất chấp thực tế rằng nhiều công nghệ vẫn còn tồn tại không ít vấn đề về an toàn và khả năng triển khai thực tế. Cuộc đua AI trong ngành ô tô vì thế đang tạo ra hai mặt đối lập cùng lúc: cắt giảm hàng chục nghìn việc làm cũ. Nhưng mở ra một thế hệ công việc hoàn toàn mới dành cho những người đủ khả năng thích nghi với kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
*Nguồn bài viết: Techcrunch
