"Thác Máu" ở Nam Cực là một trong những địa điểm nghiên cứu khoa học quan trọng - Ảnh: NASA
Giữa vùng băng giá của Nam Cực có một dòng thác đỏ như máu chảy ra từ sông băng Taylor, tạo nên khung cảnh kỳ lạ thu hút các nhà thám hiểm hơn một thế kỷ qua. Tuy nhiên, điều hấp dẫn nhất ở "thác Máu" không phải màu đỏ đặc trưng, mà là thế giới sự sống bí ẩn đang tồn tại sâu bên dưới lớp băng đó.
Theo các nghiên cứu mới nhất, dưới sông băng Taylor tồn tại một túi nước mặn giàu sắt bị cô lập khỏi thế giới bên ngoài ít nhất 1,5 triệu năm. Khi nước mặn này theo các khe nứt trong sông băng trào lên bề mặt, nước mặn giàu sắt tiếp xúc với oxy trong không khí và bị oxy hóa, tạo thành các oxit sắt có màu đỏ giống gỉ sét.
Chính phản ứng hóa học này đã tạo nên màu đỏ đặc trưng của "thác Máu", chứ không phải do tảo đỏ như các nhà khoa học từng nghĩ khi phát hiện địa điểm này vào năm 1911.
Ẩn sâu hàng trăm mét dưới lớp băng là một hệ sinh thái gần như tách biệt hoàn toàn với phần còn lại của thế giới. Trong môi trường tối đen, lạnh giá và không có oxy, một quần thể vi sinh vật vẫn tồn tại bền bỉ suốt hơn 1 triệu năm, theo trang ScienceAlert ngày 1-7.
Điều đáng kinh ngạc là các sinh vật này không "hít" oxy, cũng không dựa vào quang hợp vì chưa từng nhìn thấy ánh sáng Mặt trời.
Thay vào đó, chúng tiến hóa một chiến lược sinh tồn hoàn toàn khác: khai thác năng lượng từ các phản ứng hóa học giữa sulfate và các hợp chất giàu sắt có trong nước muối dưới sông băng. Hình thức sống này cho phép chúng tồn tại trong điều kiện mà hầu hết các dạng sống khác đều không thể thích nghi.
Việc phát hiện hệ vi sinh vật đặc biệt này không hề dễ dàng. Nhà vi sinh vật học Jill Mikucki, làm việc tại Đại học Tennessee (Mỹ), cùng các cộng sự đã mất nhiều năm mới thu được những mẫu nước tinh khiết từ bên dưới sông băng.
Khi phân tích, họ phát hiện đây không phải là một vài vi khuẩn sống sót cầm chừng mà là cả một hệ vi sinh vật đang hoạt động, duy trì các chu trình hóa học ổn định trong môi trường gần như biệt lập với thế giới bên ngoài.
Đối với các nhà khoa học, "thác Máu" không chỉ là một hiện tượng địa chất kỳ lạ mà còn là "phòng thí nghiệm tự nhiên" để tìm hiểu khả năng tồn tại sự sống trong những môi trường cực đoan, tương tự như trên vệ tinh Europa của sao Mộc hoặc một số khu vực trên sao Hỏa.
