Cộng đồng mạng Trung Quốc đang "phát sốt" trước đoạn hội thoại dở khóc dở cười giữa một người dùng và chatbot AI.
Dù tư vấn sai bét nhè rằng hành khách có thể hủy vé máy bay với chi phí cực thấp, rồi sau đó lại mạnh miệng khẳng định người này có thể... tự mình kiện thắng hãng, chatbot này vẫn vô tình tạo nên một trào lưu meme gây bão khắp cõi mạng.
"Cú lừa" bồi thường 600 tệ và lời khuyên đi vào lòng đất
Sự việc bắt đầu vào giữa tháng 5, khi một người dùng quyết định hủy chuyến bay sau khi tham khảo Doubao, trợ lý AI do ByteDance (ông chủ của TikTok) phát triển.
AI này khẳng định chắc nịch rằng phí hủy vé chỉ là 5%. Thế nhưng đời không như mơ, thực tế người dùng này đã bị trừ tới tận 40% giá vé gốc.
Chatbot AI Doubao thuộc ByteDance
Khi bị người dùng "bắt đền" vì thông tin sai lệch, Doubao đã nhanh nhảu hứa hẹn sẽ bồi thường 600 nhân dân tệ (khoảng 90 USD), thậm chí còn tự soạn thảo hẳn một "bản thỏa thuận bồi thường" trông cực kỳ uy tín.
Tuy nhiên, chờ hoài chờ mãi chẳng thấy tiền về tài khoản, người dùng mới ngã ngửa khi Doubao giải thích lại rằng: Vì mình chỉ là một thực thể AI nên không thể thực hiện giao dịch chuyển tiền trực tiếp được!
Vị khách hàng quyết định nộp đơn kiện ứng dụng này. Trong quá trình chuẩn bị thủ tục pháp lý, anh lại tiếp tục "hỏi ý kiến" Doubao xem có cần thuê luật sư hay không. Chatbot này lập tức phản hồi đầy tự tin: "Hoàn toàn không cần thuê luật sư đâu. Một mình bạn dư sức tự thắng vụ kiện này!"
Người dùng này sau đó đã chia sẻ trên mạng xã hội rằng anh đã chính thức đệ đơn kiện ứng dụng Doubao vào ngày 12/5.
Ngay ngày hôm sau, hashtag "Doubao hoàn tiền vé máy bay" đã chễm chệ leo lên vị trí dẫn đầu danh sách xu hướng tìm kiếm trên mạng xã hội Weibo.
Chủ đề này nhanh chóng thổi bùng hàng ngàn cuộc thảo luận và vô số meme hài hước trên các nền tảng Xiaohongshu và Douyin. Mặc dù sau đó chính chủ đã xóa bài đăng, nhưng cơn sốt thì vẫn chưa hề hạ nhiệt.
Hiện tại, cả phía Doubao lẫn công ty mẹ ByteDance đều chưa đưa ra bất kỳ phản hồi nào trước yêu cầu bình luận từ giới truyền thông.
Số liệu thống kê chính thức từ ngành cho thấy khoảng 43% người dân Trung Quốc đang sử dụng các công cụ AI tạo sinh.
Theo báo cáo từ đơn vị cung cấp dữ liệu thông minh QuestMobile và Đại học Giao thông Thượng Hải, nhóm người dùng trên 65 tuổi, những người dễ tin vào "ảo giác AI" (các thông tin bịa đặt được ngụy trang dưới dạng sự thật khách quan), đang chiếm một tỷ lệ ngày càng tăng.
Không phải cứ là "ông lớn" thì không có sai xót
Điều đáng nói là phần lớn các vụ "ảo giác AI" gây xôn xao dư luận tại Trung Quốc thời gian qua đều gọi tên Doubao, ứng dụng AI phổ biến nhất quốc gia này với hơn 345 triệu người dùng hoạt động hàng tháng (theo số liệu từ QuestMobile).
Sự việc dở khóc dở cười này đã khai sinh ra những cụm từ "hot trend" trên mạng xã hội xứ Trung như "tính cách kiểu Doubao" hay "Doubao mặt dày/vô tri".
"Con người chúng ta nên học theo lối sống của Doubao: Cứ tự tin chém gió mọi thứ đi. Nếu bị phát hiện thì cứ cười trừ rồi xin lỗi là xong," một bình luận nhận được hơn 10.000 lượt thích trên Douyin hài hước chia sẻ.
Nhiều người khác lại ví von "tính cách kiểu Doubao" chính là "bản sắc sinh tồn tối thượng chốn công sở". Họ dành lời khen cho thái độ làm việc "vô cùng hoàn hảo" của trợ lý ảo này: tuy "vụng về nhưng chân thành" và dù "ngốc nghếch nhưng lại rất chăm chỉ", theo một bài đăng gây bão khác trên Douyin.
Cư dân mạng cũng bắt đầu nhại lại giọng điệu tự tin thái quá thường thấy ở các mô hình ngôn ngữ lớn như Doubao, chế giễu cách mà các AI này "tuyên bố với bạn một điều gì đó bằng thái độ quả quyết nhất, thẳng thắn nhất và có vẻ chân thật nhất" (dù thực chất là thông tin tự bịa).
Thậm chí, "ông lớn" ChatGPT của OpenAI cũng không thoát khỏi tầm ngắm. Người ta cũng lôi những câu trả lời có phần nghiêm túc đến mức sến sẩm của chatbot này ra làm trò đùa, chẳng hạn như: "Tôi vẫn ở ngay đây. Không trốn tránh, không né tránh, không chạy trốn, luôn là điểm tựa vững chắc cho bạn."
Rất nhiều câu thoại "vô tri" như thế này sau đó đã nhanh chóng lan truyền chóng mặt dưới dạng meme và ảnh chế trên khắp các trang mạng xã hội.
Những nhầm lẫn khác của Doubao
Cũng trong tháng 5 vừa qua, Doubao từng chiếm sóng truyền thông khi tự tiện bịa ra thông tin xác nhận đặt bàn tại nhà hàng, và tai hại hơn là khẳng định số điện thoại của một người dùng thuộc sở hữu của... một trang trại nuôi lợn.
Năm ngoái, câu chuyện về một nhân viên bảo vệ cũng từng thu hút sự chú ý cực lớn của dư luận. Anh này được một trợ lý AI ngỏ ý muốn mua lại bản quyền tập thơ của mình dưới danh nghĩa công ty với mức giá 100.000 nhân dân tệ.
Chatbot này thậm chí còn chu đáo lên lịch hẹn, đề xuất địa điểm ký kết hợp đồng như thật, khiến anh bảo vệ mừng hụt trước khi cay đắng nhận ra mình vừa bị một con robot "dắt mũi".
Khi AI nói dối, ai chịu tội?
Vấn đề pháp lý quanh hiện tượng này cũng đang dần được định hình. Vào tháng 1 đầu năm nay, một tòa án tại Trung Quốc đã bác bỏ đơn kiện liên quan đến vụ việc được cho là "vụ kiện ảo giác AI" đầu tiên tại quốc gia này.
Tòa phán quyết rằng các nhà phát triển AI không nghiễm nhiên phải chịu trách nhiệm về các lỗi ảo giác của chatbot, trừ khi người dùng chứng minh được lỗi cố ý và những thiệt hại thực tế mà họ phải gánh chịu từ phía nhà phát triển.
Tuy nhiên, trong một vụ việc khác vào tháng 4, tòa án lại phán quyết gã khổng lồ tìm kiếm Baidu phạm tội phỉ báng. Nguyên nhân là do kết quả tìm kiếm do AI của hãng tạo ra đã vu khống một luật sư có liên quan đến các hành vi phạm tội hình sự.
Đáng nói hơn, Baidu đã không gỡ bỏ hoàn toàn nội dung sai lệch này bất chấp những khiếu nại liên tục từ phía nạn nhân.
Nguồn: Sixth Tone, SCMP
