Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae mới đây, Bộ KH&CN Việt Nam đã trao Bản ghi nhớ hợp tác với phía Nhật Bản, thống nhất triển khai 5 dự án nghiên cứu chip bán dẫn.
Theo đó, các dự án thuộc sáng kiến chiến lược NEXUS giai đoạn 2024-2029 do Cơ quan Khoa học và Công nghệ Nhật Bản khởi xướng, với tổng ngân sách khoảng 100 triệu USD. Đáng chú ý, Việt Nam là quốc gia duy nhất trong khu vực được ưu tiên tập trung hoàn toàn vào lĩnh vực bán dẫn trong khuôn khổ sáng kiến này.
Năm hướng công nghệ được lựa chọn đều là các lĩnh vực cốt lõi, có tính đột phá, gồm: Vi mạch tích hợp 3D; Vật liệu transistor độ linh động cao; Cảm biến môi trường và năng lượng tái tạo; Thiết kế chip AI SoC bảo mật; Linh kiện điện tử công suất.
Không chỉ hướng tới phát triển sản phẩm nguyên mẫu và tạo lập tài sản sở hữu trí tuệ, các dự án còn đặt trọng tâm vào đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt ở trình độ thạc sĩ và tiến sĩ.
Dự kiến trong năm 2026, hai nước sẽ tiếp tục mở rộng hợp tác, đồng tài trợ thêm khoảng 10 nhiệm vụ nghiên cứu mới trong lĩnh vực bán dẫn, góp phần tăng cường năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Việt Nam đã tham gia vào hầu hết các công đoạn của chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu
Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng, công nghiệp bán dẫn ngày càng giữ vai trò chiến lược trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Năm 2025, Quốc hội đã thông qua 13 luật liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến phát triển ngành công nghiệp bán dẫn, nổi bật là Luật Công nghiệp công nghệ số, đồng thời sửa đổi nhiều chính sách theo hướng tăng ưu đãi cho lĩnh vực công nghệ cao. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, trong đó có công nghiệp bán dẫn.
Việt Nam đã tham gia vào hầu hết các công đoạn của chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, thu hút hơn 50 doanh nghiệp thiết kế chip với khoảng 7.000 kỹ sư, cùng nhiều dự án lớn về đóng gói, kiểm thử. Tổng vốn FDI trong lĩnh vực bán dẫn đạt trên 14,2 tỷ USD với 241 dự án.
Về nguồn nhân lực, cả nước có hơn 166 trường đại học có chuyên ngành đào tạo về các ngành công nghệ kỹ thuật có liên quan đến bán dẫn, mỗi năm thu hút khoảng 134.000 sinh viên đầu vào ngành kỹ thuật.
Đặc biệt, việc khởi công xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao đầu tiên tại Việt Nam vào ngày 16/1/2026 là dấu mốc quan trọng, thể hiện quyết tâm từng bước làm chủ công nghệ và nâng cao năng lực tham gia chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
Thông báo số 156/TB-VPCP ngày 28/3/2026 kết luận của Ban Chỉ đạo quốc gia về phát triển ngành công nghiệp bán dẫn tại Phiên họp thứ nhất năm 2026 (Ban Chỉ đạo) đã xác định những nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung chỉ đạo thúc đẩy trong năm 2026.
Thứ nhất, Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục phát huy vai trò cơ quan nòng cốt trong phát triển ngành công nghiệp bán dẫn; chủ trì điều phối, theo dõi và đôn đốc việc triển khai các nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo; tập trung thúc đẩy nghiên cứu, phát triển công nghệ lõi, đồng thời thúc đẩy kết nối doanh nghiệp, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo và các đối tác quốc tế.
Thứ hai, Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện và triển khai hiệu quả các cơ chế, chính sách ưu đãi về thuế, tài chính và đầu tư đối với lĩnh vực bán dẫn; đẩy mạnh thu hút đầu tư có chọn lọc, đặc biệt là các dự án công nghệ cao.
Đồng thời, phối hợp với các bộ, ngành liên quan bố trí và huy động hiệu quả các nguồn lực cho phát triển hạ tầng nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực bán dẫn.
Thứ ba, Bộ Ngoại giao tiếp tục thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bán dẫn; tranh thủ các nguồn lực về công nghệ, đào tạo và đầu tư; tăng cường kết nối với các tập đoàn công nghệ, các tổ chức nghiên cứu và chuyên gia quốc tế; đẩy mạnh truyền thông đối ngoại, quảng bá hình ảnh Việt Nam là điểm đến hấp dẫn của các dự án công nghệ cao.
Thứ tư, Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành công nghiệp bán dẫn; tiếp tục hoàn thiện các chương trình đào tạo vi mạch bán dẫn; đẩy mạnh mô hình liên kết giữa Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp; thúc đẩy các chương trình đào tạo lại và đào tạo nâng cao nhằm nhanh chóng mở rộng lực lượng kỹ sư và chuyên gia trong lĩnh vực này.
Thứ năm, Bộ Công Thương nghiên cứu, hoàn thiện các chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp điện tử và bán dẫn; bảo đảm các điều kiện về năng lượng và hạ tầng phục vụ sản xuất công nghệ cao; thúc đẩy hợp tác thương mại nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu.
Thứ sáu, các địa phương cần chủ động chuẩn bị hạ tầng đồng bộ, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính; đồng thời xây dựng các chính sách hỗ trợ phù hợp để thu hút các dự án công nghệ cao và hình thành các trung tâm công nghiệp bán dẫn tại Việt Nam.
Thứ bảy, các cơ sở đào tạo, nghiên cứu cần tăng cường hợp tác với doanh nghiệp trong đào tạo và nghiên cứu; phát huy hiệu quả các phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu đã được đầu tư; đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế để nâng cao chất lượng đào tạo và năng lực nghiên cứu trong lĩnh vực bán dẫn.
Thứ tám, đối với cộng đồng doanh nghiệp, đề nghị các doanh nghiệp công nghệ trong nước chủ động nâng cao năng lực công nghệ, tăng cường đầu tư cho nghiên cứu – phát triển, tích cực tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn.
